Kiki ekivaako musisi?

 Kiki ekivaako musisi?

Emabega w’ebintu ebizikiriza ebireetera Ensi okutambula

Musisi ereetebwa okuzimba kwa puleesa etondebwawo nga tectonic plates zitomeragana. Oluvannyuma obupande buno buseeyeeya ne buyita ku bulala era amaanyi mangi nnyo ne gafuluma, ne gasindika amayengo g’okuyigulukuka kw’ettaka okuyita mu ttaka. Ekifo okukutuka we kubeera kitera okuba kiromita eziwera wansi w’ettaka; kimanyiddwa nga focus oba hypocentre. Ensonga eri waggulu waayo butereevu ku ngulu ye epicentre, nga eno we wava okusinga okwonooneka. Musisi alina engeri ez’enjawulo okusinziira ku kika kya layini y’ensobi, naye bw’abaawo wansi w’amazzi asobola okuleeta amayengo amanene ennyo agasobola okusaanyaawo ebintu ebinene – bino biyitibwa sunami.

Amayengo ga musisi

Engeri amayengo g’okuyigulukuka kw’ettaka gye gatambulamu mu kibumba ky’Ensi

Amayengo agasookerwako

Amayengo ga P gatambula nga gadda n’okudda nga gayita mu kibumba ky’Ensi, nga gatambuza ettaka mu layini n’amayengo. Zino ze zisinga okutambula amangu mu mayengo, zitambula ku sipiidi nga 6-11km/s (3.7-6.8mi/s), era mu bujjuvu zisooka kutuuka n’okuwuuma okw’amangu.

Amayengo ag’okubiri

Amayengo ga S gatambula waggulu ne wansi, nga geesimbye ku ludda lw’amayengo, ne galeeta entambula ey’okuyiringisibwa mu kibumba ky’Ensi. Zigenda mpola okusinga amayengo ga P, zitambula ku sipiidi nga 3.4-7.2km/s (2.1-4.5mi/s), era zisobola okutambula mu bintu ebikalu byokka, so si mazzi.

Amayengo g’omukwano

Okwawukanako n’amayengo ga P ne S, amayengo ag’okungulu gatambula ku ngulu w’Ensi yokka era gagenda mpola nnyo. Amayengo g’omukwano agatuumiddwa erinnya ly’omukugu mu by’okuyigulukuka kw’ettaka Omuzungu AEH Love, ge gasinga okusimbula mu bika bino byombi era gakankanya ettaka okuva ku ludda olumu okudda ku lulala, nga geesimbye ku ludda lw’amayengo.

Amayengo ga Rayleigh

Amayengo ga Rayleigh, agaatuumibwa erinnya ly’omukugu mu bya fiziiki Omuzungu Lord Rayleigh, mayengo ag’okungulu agaleetera ettaka okukankana mu ntambula ey’enkulungo. Amayengo ag’okungulu ge gasembayo okutuuka mu kiseera kya musisi naye gatera okusinga okwonoona ebikozesebwa olw’okukankana okw’amaanyi kwe galeeta.